Jeden z najbardziej efektownych i najbogatszych ubiorów w polskiej kulturze ludowej pochodzi z Mazowsza. Strój łowicki jest charakterystyczny przede wszystkim ze względu na wełniane, samodziałowe pasiaki. Stanowiły one podstawę stroju już od pierwszej połowy XIX w., by z czasem zmieniać swoją kolorystykę i kompozycję pasków.

Strój łowicki

Do uszycia sukni i spodni w strojach łowickich używa się wełnianych tkanin w pionowe pasy – stąd wzięło się popularne określenie stroju “pasiak”. Początkowo spódnice, gorsety, zapaski i męskie spodnie miały tylko wąskie, czarne lub białe prążki na ciemnoczerwonym tle. Zaczęło się to zmieniać na przełomie XIX i XX w. Z czasem zaczęły się pojawiać m.in. pasy zielone, granatowe, pomarańczowe i fioletowe, a tło stało się pomarańczowe. W okresie międzywojennym doszło do kolejnych zmian. To czas, kiedy w pasiakach zaczęły dominować kolory zimne – zielony, fioletowy, szmaragdowy.

Barwność i rozmaitość tkanin spowodowała, że łowickie pasiaki zaczęły być naśladowane w tkactwie innych regionów.

Początkowo ubrania były haftowane ręcznie. W okresie międzywojennym tkaniny zaczęto haftować maszynowo. Motywem najczęściej pojawiającym się na kieckach, zapaskach, chustach i koszulach (również męskich) była róża. Kobiety własnoręcznie zdobiły swoje stroje haftem. Był to ważny element kultury łowickiej.

Strój kobiecy

strój łowicki kobiecy i męski

Był on znacznie bardziej kolorowy od stroju męskiego. Bielunki, czyli koszule, posiadały szerokie, dzwonowate rękawy i duże kołnierzyki. Początkowo były szyte z lnu. Z czasem zaczęły go wypierać bawełniane tkaniny.

Na koszule zakładano wełniak, nazywany też kiecką, w formie spódnicy połączonej ze stanikiem. Spódnica była bardzo szeroka – mogła mieć nawet 6 metrów. Stanik miał prosty krój i był szyty zwykle z czarnego aksamitu. Zakładano na niego ozdobne spencerki. Wełniak przepasywano zapaską.

Strój uzupełniały czarne trzewiki na obcasie, w których cholewka sięgała do połowy łydki.

Na głowie kobiety, zarówno panny jak i mężatki, nosiły kwadratowe chusty o boku 75 cm. Szyto je z jedwabiu (jedwabnice), wełny (szalinówki) albo białego płótna. Chusty jedwabne i płócienne były wiązane do tyłu, a wełniane pod brodą.

Uzupełnieniem stroju łowickiego była biżuteria. Początkowo najmodniejsze były prawdziwe korale, później popularność zyskały bursztyny.

Strój męski

Mężczyźni ubierali się bardziej skromnie. W ich ubiorze nie następowały tak widoczne zmiany, jak w stroju kobiecym.

Bielunki początkowo miały wykładany kołnierzyk, który w późniejszych czasach zyskał formę stójki. Na kołnierzyku i mankietach znajdowały się ozdobne hafty. Kamizelki w stroju męskim były nazywane lejbikami. Były długie do bioder, z kieszeniami po bokach.

W chłodniejsze dni jako okrycie wierzchnie noszono kaftany (spencerki) i sukmany. Przepasywano je długimi i szerokimi pasami z wełny. Obwiązywało się nimi kilkukrotnie, a końce były wkładane pod pas albo wiązane w kokardę.

Mężczyźni na głowach nosili sztywny, filcowy kapelusz, ze średnim rondem i niewysoką główką. Ozdabiany był aksamitnym pasem z przyszytymi do niego cekinami, koralikami i włóczką.

 

Na poniższym filmiku zobaczycie, jak stroje prezentują się w praktyce podczas występu tańców łowickich:

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *